Një studim i ri ka ngritur një hipotezë interesante: puna që kërkon orientim të vazhdueshëm në hapësirë mund të ndihmojë në mbrojtjen e trurit nga sëmundja e Alzheimerit.
Studiues nga Universiteti i Harvardit analizuan të dhënat e miliona qytetarëve amerikanë, duke krahasuar rreth 400 profesione sipas shkaqeve të vdekjes. Rezultatet treguan se shoferët e taksive dhe të ambulancave kishin shkallën më të ulët të vdekjeve të lidhura me Alzheimerin.
Sipas autorëve, arsyeja mund të lidhet me faktin se këta profesionistë janë të detyruar të gjejnë vazhdimisht rrugë të reja, duke ushtruar në mënyrë të pandërprerë aftësinë e orientimit dhe përpunimit hapësinor. Në të kundërt, shoferët e autobusëve, të cilët ndjekin itinerare fikse çdo ditë, nuk shfaqën të njëjtin efekt mbrojtës.
Shkencëtarët theksojnë se detyrat që kërkojnë orientim të vazhdueshëm mund të ndihmojnë në ruajtjen e funksioneve njohëse dhe të krijojnë një lloj “rezervë” që e bën trurin më rezistent ndaj dëmtimeve të shkaktuara nga Alzheimeri.
Çfarë tregojnë studimet e mëparshme?
Kjo teori mbështetet edhe nga kërkime të mëhershme të kryera në University College London (UCL), ku u studiua truri i shoferëve të taksive në Londër. Për t’u licencuar, ata duhet të kalojnë provimin e famshëm “The Knowledge”, i cili kërkon njohjen e mijëra rrugëve dhe destinacioneve të qytetit.
Studiuesit zbuluan se gjatë kësaj periudhe trajnimi rritej madhësia e hipokampusit – pjesa e trurit përgjegjëse për kujtesën, orientimin dhe përpunimin hapësinor. Pikërisht kjo zonë është ndër të parat që dëmtohet gjatë zhvillimit të sëmundjes së Alzheimerit.
Sipas profesorit të neuroshkencës njohëse Hugo Spiers, aftësia për të gjetur rrugën është një nga funksionet që mund të fillojë të dobësohet edhe përpara shfaqjes së problemeve me kujtesën. Ai shpjegon se stërvitja e vazhdueshme e këtij funksioni mund të forcojë rezervën njohëse të trurit.
Jo një përfundim përfundimtar
Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se rezultatet duhen interpretuar me kujdes. Shoferët e taksive dhe ambulancave, megjithëse kishin më pak raste vdekjesh nga Alzheimeri, rezultuan se kishin një prirje për të ndërruar jetë në moshë më të re për shkaqe të tjera. Kjo mund të ndikojë në rezultatet, pasi Alzheimeri shfaqet kryesisht në moshë të avancuar.
Përveç kësaj, pjesa më e madhe e të dhënave i përket një periudhe kur përdorimi i GPS-it nuk ishte i përhapur, ndaj mbetet për t’u parë nëse e njëjta lidhje do të vërehet edhe te brezat e sotëm.
Si ta mbajmë trurin aktiv?
Ekspertët këshillojnë që edhe në jetën e përditshme të ushtrojmë aftësinë e orientimit. Ecjet ose vrapi në natyrë, eksplorimi i rrugëve pa u mbështetur gjithmonë te GPS-i dhe aktiviteti fizik i rregullt konsiderohen mënyra të mira për të stimuluar trurin.
Sipas studiuesve, kombinimi i lëvizjes, orientimit në hapësirë, kontaktit me natyrën dhe marrëdhënieve shoqërore mund të ndihmojë në ruajtjen e shëndetit të trurit dhe në uljen e rrezikut për zhvillimin e demencës gjatë plakjes.
